Controle is een illusie

10 januari 2016

Het is een subtiele verschuiving: van leiding geven aan een groep of team vanuit innerlijke wijsheid, naar leiding geven aan een groep of team vanuit innerlijke angst. Maar het verandert alles.

Hoe werkt dat nou? Je bent samen met elkaar naar een prachtig doel aan het bewegen, en je bent ervan doordrongen dat het échte doel de reis op zich is. Je weet allang dat ieder zijn of haar eigen proces heeft en dat je met duwen en trekken niets bereikt. Je weet ook dat iedereen zijn best doet met alles wat ‘ie heeft.

En ergens hoor je dan van binnen: Ja maar. We moeten wel verantwoording afleggen. Het duurt te lang. We moeten wel die lat halen. We halen het nooit. We moeten wel voldoen. IK moet wel voldoen aan…

Wanneer je deze stemmen serieus neemt en gelooft, ben je de leiding over jezelf verloren. Aan jouw roer staat een angstige versie van jezelf, die bang is verkeerd beoordeeld, op de vingers getikt of afgewezen te worden. Af te gaan. En weg zijn de ogen die zien. En voilà, daarvoor in de plaats komen de ogen die oordelen. In plaats van mooie stappen, kansen en mogelijkheden zien deze ogen wat er niet gebeurt, wat er niet kan. In plaats van liefde en compassie voor stremmingen in het proces is daar de ergernis en irritatie, in plaats van vertrouwen is daar wanhoop. In plaats van blijde verwachting is daar angst, in plaats van passie is daar verontwaardiging. Helaas is dan ook weg de capaciteit goeie beslissingen te nemen die verder brengen, ruimte geven en ondersteunend zijn.

Het proces voelt als as in je mond. Weg is de flow, de vaart, het gevoel dat alles kan en je samen alles kunt bereiken. Misschien wel met ups naast de downs, maar toch. Het wordt hard werken, doorzetten, tanden op elkaar. En het draait inmiddels alleen nog om jou. Denk er maar eens over na: het gaat niet meer om het team, niet meer om dat mooie doel, die prachtige reis die je samen maakt. Nee, het gaat om jou die de controle probeert terug te krijgen. Omdat je denkt, hoopt, gelooft dat het dan wel goed komt. Maar controle is een illusie, en dat weet je eigenlijk best.

We zijn hier allemaal geweest, we hebben dit allemaal geloofd en we hebben hierin allemaal geoefend. Terug naar wijsheid is makkelijker dan je denkt en vraagt vooral moed. Voor goed leiderschap heb je een heldere, stevige innerlijk leider nodig.

Stap 1 - Acceptatie

Om te beginnen accepteer je dat je voelt wat je voelt. Al die zogenaamde negatieve emoties kunnen toch niet worden onderdrukt of weggeschoffeld. Bang om af te gaan? Ok. Bang voor ontslag? Ok. Bang voor falen? Ok. Schrijf alles op, geef er een naam aan, teken er een poppetje van, doe wat bij je past om het helder te krijgen. Schrik niet voor heftige emoties, ze krijgen eindelijk aandacht dus ze hebben soms heel wat te zeggen. Doordring je met de wetenschap: ik kan al die emoties wel hebben, maar dat wil nog niet zeggen dat ik me erdoor laat leiden. Als je dit eenmaal hebt besloten, wordt het een stuk makkelijker.

Stap 2 - Identificatie

Je hebt nu geaccepteerd dat je in jezelf ruis ervaart. En je weigert die innerlijke ruis leidend te maken. High five voor jezelf! Eigenlijk is dit het enige wat je hoeft te doen, en zeker wanneer je nu weer helder kunt denken als leider. Weer in staat goeie beslissingen te nemen die verder brengen, ruimte geven en ondersteunend zijn.

Maar als je geïnteresseerd bent geraakt en verder wilt kijken, of wanneer je merkt dat het lastig vasthouden is aan die helderheid is hier de volgende stap: het identificeren van de jong volwassene en de slavendrijver in jou.

De meeste mensen denken dat je, wanneer je eenmaal de 24 bent gepasseerd, afscheid hebt genomen van de jong volwassene jij vol idealen, maar niets is minder waar. Hij of zij is levend en wel in jou aanwezig. De jong volwassene is de visionair, die prachtige dromen kan dromen en het allemaal voor zich kan zien. Maar vaak is de jong volwassene niet zo bereid het werk er voor te doen en dan wordt de droom een fantasie. De jong volwassene legt het uiteindelijk buiten zichzelf: als er maar meer geld of middelen zouden zijn, als maar meer mensen het beter zouden snappen, als er maar meer tijd zou zijn, enzovoorts. Hij wordt verontwaardigd dat het bij fantasie blijft,  vindt het te lang duren, vindt dat hij aanspraak kan maken op de realisatie. Hij raakt in al dat gedoe de verbinding met zijn echte motivatie en passie kwijt. Hij verliest de flow en creëert in zichzelf dan maar een innerlijke slavendrijver die gaat duwen, trekken, forceren. Die hem weer in beweging brengt, ditmaal niet vanuit echte motivatie en passie maar vanuit ‘Ik moet wel, want anders.’ Herken je ze? En snap je hoe ze elkaar in stand houden? Kijk er maar eens goed naar, geef ze vorm, een gezicht, kleren. Hoe klinkt hun stem?

Stap 3 – Afscheid nemen

Je hebt jouw jong volwassene en je innerlijke slavendrijver geïdentificeerd. Stap 3 bestaat uit twee delen: van elk neem je afscheid.

Ten eerste stuur je jouw innerlijke slavendrijver met pensioen. Het maakt niet uit hoe je het doet, als het maar aardig is. Hij heeft je immers goed gediend en bovendien heb je ‘m zelf gecreëerd, dus het zou wat lullig zijn hem er gewoon uit te schoppen. Dat heeft trouwens sowieso geen effect, want hoe harder jij duwt, des te harder gaat de zweep. Hij lééft op weerstand want van daaruit is hij geboren. Zorg er in elk geval voor dat je respectvol of liever nog liefdevol afscheid neemt van dat deel in je wat jou steeds aanspoort om te presteren en te voldoen.

Ten tweede nodig je jouw jong volwassene uit voor een goed gesprek. Aan de keukentafel, in het bos, tijdens een lange wandeling, ook dat maakt niet uit. Als je maar uitlegt dat je snapt dat hij bang is af te gaan of te falen, of dat hij verontwaardigd is en vindt dat het te lang duurt. Maar dat jij echt wel weet wat je doet. Dat je weet hoe het moet, die droom waarmaken, vanuit innerlijk leiderschap, vanuit jouw eigen kompas. Dat je hem dankt voor de goede zorg maar dat ‘ie nu kan gaan om te doen wat hij wil.

Stap 4 -  Jij aan het roer

Je hebt nu afscheid genomen van jouw jong volwassene en jouw innerlijke slavendrijver en je bent vrij van de ruis die ontstond toen ze zich lieten horen. Tijd voor de laatste stap: jij aan het roer. Realiseer jezelf eens dat je al talloze keren hebt geweten wat je moest doen, hoe je het kon aanpakken, welke stap te zetten. Je weet wiens hulp je kunt inroepen. Je weet wat het beste past bij welk groeps- of teamlid. Je weet ook hoe je kunt stoppen met ondermijnen en meer kunt ondersteunen.

Herinner de successen, voel het vertrouwen, ervaar de passie en weet weer waar je het voor doet. En laat je zo inspireren tot de juiste stappen om de doelen te bereiken in een liefdevol proces.